Nước giếng khoan nhiễm phèn: dấu hiệu và cách xử lý triệt để

Nhiễm phèn là chuyện thường gặp nhất ở nước giếng khoan miền Nam. Nhiều nhà đã đổ cát vào bể lọc mà nước vẫn vàng, quần áo vẫn ố. Nguyên nhân gần như luôn nằm ở một bước bị bỏ qua chứ không phải ở lớp cát.

Dấu hiệu nhận ra nước nhiễm phèn

• Nước vừa bơm lên trong, để trong xô vài chục phút thì ngả vàng rồi lắng cặn nâu đỏ dưới đáy.
• Có mùi tanh kim loại, pha trà thì nước trà chuyển màu đen tím.
• Quần áo giặt lâu ngày ngả vàng, nhất là đồ trắng.
• Thiết bị vệ sinh, đáy bồn chứa đóng lớp cặn nâu bám chặt.

Dấu hiệu "để lâu mới vàng" là điểm mấu chốt. Nó cho biết sắt đang ở dạng hòa tan, mắt thường không thấy, chỉ khi gặp không khí mới chuyển thành cặn.

Vì sao lọc thẳng qua cát không hết vàng

Đây là chỗ nhiều bể lọc làm sai. Lớp cát lọc giữ cặn theo cơ chế cơ học: hạt cặn va vào bề mặt hạt cát rồi bám lại. Sắt hòa tan thì chưa phải là hạt cặn, nó tan trong nước như đường tan trong nước, nên đi thẳng qua lớp cát mà không bị giữ.

Muốn giữ được sắt thì phải biến nó thành cặn trước khi nước xuống tới lớp cát.

Ba bước xử lý đúng thứ tự

Bước 1 — Làm thoáng

Cho nước tiếp xúc với không khí để sắt hòa tan bị oxy hóa thành cặn sắt. Cách phổ biến ở hộ gia đình là giàn mưa: nước bơm lên, chảy qua tấm đục lỗ thành nhiều tia nhỏ rơi xuống ngăn lắng. Diện tích tiếp xúc với không khí càng lớn thì phản ứng càng nhanh.

Đây là bước rẻ nhất và cũng là bước hay bị bỏ qua nhất.

Bước 2 — Lắng

Nước sau giàn mưa cần một khoảng lặng để cặn sắt nặng lắng xuống đáy. Ngăn lắng càng rộng, nước chảy càng chậm thì lớp lọc phía sau càng đỡ vất vả và càng lâu phải rửa ngược.

Bước 3 — Lọc

Đến đây lớp cát lọc mới phát huy tác dụng, giữ nốt phần cặn sắt lơ lửng còn sót. Bể lọc thường xếp lớp theo chiều nước đi xuống:

Chi tiết cách xếp lớp có bài riêng: Thứ tự các lớp vật liệu trong bể lọc nước.

Nước phèn nặng cần thêm gì

Nước nhiều cặn sắt thì nên thêm một lớp than anthracite nằm trên lớp cát mịn. Anthracite nhẹ hơn cát nên sau mỗi lần rửa ngược nó tự về đúng vị trí trên cùng, hạt lại xốp và thô hơn nên giữ được nhiều cặn hơn trên cùng một chiều dày. Lớp cát mịn phía dưới nhờ đó đỡ bít, khoảng cách giữa hai lần rửa ngược dài ra rõ rệt.

Nước phèn nặng kéo dài, hoặc nước dùng cho sản xuất có yêu cầu riêng, thì nên mang mẫu đi xét nghiệm để biết chính xác hàm lượng sắt và mangan rồi thiết kế bể theo kết quả đó, thay vì làm theo cảm tính.

Những sai lầm khiến làm lại nhiều lần

• Bỏ qua giàn mưa, đổ thẳng nước vào bể cát. Sai lầm phổ biến nhất, và là lý do "lọc rồi vẫn vàng".
• Dùng cát xây dựng thay cát thạch anh. Bùn sét trong cát xây dựng theo nước ra làm đục thêm, phần hạt mịn bít bể sau vài tuần.
• Không rửa ngược định kỳ. Cặn sắt bám dày làm nước ra yếu dần, đến lúc lớp cát vón cục thì phải thay chứ rửa không cứu được.
• Xếp lớp ngược. Cát mịn nằm dưới cát thô thì nước chảy qua lớp thô mà chưa được lọc tinh, hiệu quả giảm hẳn.

Cần tư vấn theo giếng nhà mình

Mỗi giếng một chất nước khác nhau, không có công thức chung cho mọi nhà. Cứ liên hệ kèm mô tả nước hiện tại và kích thước bể, chúng tôi tính giúp lượng từng loại vật liệu cần dùng. Xem trước các loại cát lọc đang có.